Czy kosmos może wpływać na nasze zdrowie w sposób bezpośredni? Współczesna epigenetyka dostarcza nam twardych dowodów naukowych, że tak. Badania prowadzone przez Gdański Uniwersytet Medyczny (GUMed), wykazują, że promieniowanie kosmiczne i mikrograwitacja działają jak biologiczne „przełączniki”, zmieniając ekspresję naszych genów bez naruszania ich struktury DNA.
Kosmiczna ekspresja genów: Co odkryli polscy naukowcy?
Współczesna epigenetyka udowadnia, że przebywanie poza Ziemią modyfikuje warstwę epigenetyczną komórek. Badacze z GUMed, współpracując z ESA, przeanalizowali procesy metylacji DNA u osób poddanych ekstremalnym warunkom. To fascynujący dowód na to, że nasze ciało nie jest sztywno zaprogramowane – jest dynamicznym systemem reagującym na sygnały płynące z otoczenia, w tym z przestrzeni pozaziemskiej.
Jak zmierzyć wpływ gwiazd na organizm?
Epigenetyka to nowoczesna wiedza, która używa precyzyjnych wskaźników molekularnych. W badaniach nad astronautami kluczową rolę odgrywa analiza tempa starzenia się komórek pod wpływem stresu oksydacyjnego na orbicie.
To właśnie te zmiany pozwalają precyzyjnie określić, jak bardzo środowisko zewnętrzne odbiega od naszych naturalnych predyspozycji. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak styl życia i czynniki zewnętrzne modyfikują Twoje parametry życiowe, przeczytaj nasz artykuł o tym, co mówią zegary epigenetyczne o wieku biologicznym. W kontekście misji kosmicznych, narzędzia te pomagają ocenić, jak szybko organizm regeneruje się po powrocie na Ziemię.
Technologie sekwencjonowania z Gdańska
Dzięki zaawansowanemu sekwencjonowaniu RNA, naukowcy z Gdańska mogą monitorować, które geny odpowiedzialne za odporność aktywują się w kosmosie.
Szczególne znaczenie dla polskiej nauki mają badania prowadzone w ramach misji Sławosza Uznańskiego – polskiego astronauty projektowego Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Jego pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) stał się unikalną okazją dla badaczy z Gdańska, aby w praktyce przetestować, jak organizm mężczyzny adaptuje się do ekstremalnych warunków.
Wiedza ta jest bezcenna nie tylko dla Sławosza Uznańskiego, ale przede wszystkim dla pacjentów onkologicznych. Mechanizmy, które chronią DNA astronauty przed promieniowaniem, mogą stać się podstawą nowych terapii osłonowych w radioterapii.
Badania GUMed i epigenetyka
Medycyna kosmiczna łączy pasję poznawania wszechświata z troską o zdrowie publiczne. Badania nad wpływem promieniowania na genom pokazują, że jesteśmy nierozerwalnie połączeni z kosmosem, a każda zmiana w otoczeniu zostawia ślad w naszych komórkach. Wykorzystanie danych z misji ESA i polskich innowacji medycznych pozwala nam tworzyć coraz skuteczniejsze protokoły ochrony zdrowia – zarówno na orbicie, jak i w codziennej profilaktyce.
Źródła i literatura
- Gdański Uniwersytet Medyczny (GUMed) – oficjalne komunikaty dotyczące udziału naukowców uczelni w projektach Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) oraz badań nad wpływem lotów kosmicznych na organizm człowieka https://gumed.edu.pl/pl
- Nature / npj Microgravity – publikacje naukowe z lat 2024–2025 dotyczące pakietu badań SOMA (Space Omics and Medical Atlas), analizujących zmiany epigenetyczne i metylację DNA u astronautów https://www.nature.com/npjmgrav/
- European Space Agency (ESA) – dokumentacja techniczna misji polskich astronautów projektowych oraz programów badawczych realizowanych na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) https://www.esa.int/
- National Center for Biotechnology Information (NCBI) / PubMed Epigenetic on Earth and in Space i inne recenzowane artykuły naukowe na temat mechanizmów epigenetycznych wywołanych promieniowaniem jonizującym i ich korelacji z zegarami biologicznymi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35792642/
Treść o charakterze publicystycznym nie zastępuje porady medycznej.
Ostatnia atualizacja 20 kwietnia 2026
