Antykoncepcja awaryjna, potocznie określana jako tabletka „dzień po”, odgrywa coraz większą rolę w sytuacjach nagłych związanych z ryzykiem nieplanowanej ciąży. Dane z 2025 roku pokazują, że farmaceuci w aptekach wystawili 52 967 recept na antykoncepcję awaryjną. Statystyki Centrum e-Zdrowia (CEZ) jasno wskazują, że mimo utrzymującego się społecznego tabu, dla tysięcy kobiet jest to świadomy i odpowiedzialny wybór w określonych okolicznościach życiowych.
Analiza recept na tabletkę dzień po potwierdza również rosnącą potrzebę szybkiego i realnego dostępu do antykoncepcji awaryjnej, zwłaszcza w momentach, gdy inne formy zabezpieczenia zawiodą lub nie zostały zastosowane.
Treści publikowane na stronie jakwyleczyc.com mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji dotyczących zdrowia skonsultuj się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym specjalistą.
Kto najczęściej korzysta z antykoncepcji awaryjnej?
Z danych CEZ wynika, że największą grupę pacjentek stanowiły kobiety w wieku 19–40 lat, które odpowiadały za 69% wszystkich wystawionych recept. Co istotne, aż co piąta recepta została zrealizowana przez kobiety po 40. roku życia, co pokazuje, że tabletka „dzień po” nie jest rozwiązaniem zarezerwowanym wyłącznie dla młodych osób.
Choć antykoncepcja awaryjna najczęściej kojarzona jest z młodszymi kobietami, dane pokazują, że sięgają po nią również pacjentki po 40. roku życia. W tym wieku płodność stopniowo się zmniejsza, jednak ryzyko ciąży nie znika całkowicie, zwłaszcza w okresie poprzedzającym menopauzę. Zmienność cyklu, nieregularne owulacje oraz pierwsze objawy hormonalnych zmian mogą utrudniać ocenę ryzyka, co sprawia, że w sytuacjach awaryjnych kobiety nadal decydują się na tabletkę „dzień po”. Więcej na temat tego, kiedy pojawiają się pierwsze objawy menopauzy, można przeczytać w kolejnej publikacji.
Decyzja o sięgnięciu po antykoncepcję awaryjną dotyczy kobiet na różnych etapach życia — zarówno tych rozpoczynających dorosłość, jak i osób aktywnych zawodowo, posiadających rodziny lub stabilne relacje.
Najczęstsze grupy wiekowe sięgające po tabletkę „dzień po”
W 2025 roku najwięcej recept wystawiono:
- kobietom w wieku 19–25 lat – 15 163 recepty,
- kobietom w wieku 31–40 lat – 14 323 recepty.
Zdecydowanie rzadziej antykoncepcję awaryjną stosowały osoby bardzo młode — w grupie poniżej 15. roku życia odnotowano jedynie 261 recept. Taki rozkład potwierdza, że tabletka „dzień po” jest najczęściej wybierana przez kobiety aktywne seksualnie, funkcjonujące w stałych lub niestabilnych relacjach, często w okresach intensywnych zmian osobistych i zawodowych.
Jak podkreśla mgr farm. Olga Sierpniowska, ekspertka kampanii Poranek Po, decyzja o zastosowaniu antykoncepcji awaryjnej w tych grupach wiekowych jest zazwyczaj przemyślana i racjonalna, a nie impulsywna.
Antykoncepcja awaryjna – kiedy najwięcej recept farmaceutycznych?
Analiza danych miesięcznych pokazuje wyraźną sezonowość. Najwięcej recept farmaceutycznych na tabletkę „dzień po” wystawiono w okresie świąteczno-noworocznym. W samym grudniu i styczniu zrealizowano łącznie 9 623 recepty (4 872 w grudniu i 4 751 w styczniu).
Dla porównania, w miesiącach letnich — lipiec–sierpień — liczba recept wystawionych przez farmaceutów wyniosła 9 541, czyli nieco mniej niż w okresie świątecznym. Dane te obalają popularne przekonanie, że to lato jest czasem największego zapotrzebowania na antykoncepcję awaryjną.
Dlaczego święta mają znaczenie?
Eksperci zwracają uwagę, że okresy świąteczne sprzyjają zmianie codziennej rutyny — spotkaniom towarzyskim, wyjazdom oraz sytuacjom, w których ryzyko nieplanowanej ciąży może wzrosnąć. Jednocześnie kluczową rolę odgrywa dostępność aptek i farmaceutów, którzy w dni wolne często pozostają najbardziej dostępnymi specjalistami ochrony zdrowia.
Antykoncepcja awaryjna – dostępność ważniejsza niż sezonowość
Specjaliści podkreślają, że obserwowana sezonowość nie wynika wyłącznie z pory roku. Decydujące znaczenie ma świadomość kobiet oraz łatwy dostęp do antykoncepcji awaryjnej. Coraz więcej pacjentek wie, że w aptece mogą uzyskać szybką pomoc, bez oczekiwania na wizytę lekarską.
Dr hab. Piotr Merks zaznacza, że to właśnie dostępność farmaceutów — szczególnie w święta i dni wolne — realnie wpływa na bezpieczeństwo zdrowotne kobiet i ich decyzje dotyczące stosowania tabletki „dzień po”.
Antykoncepcja po stosunku jako element zmiany społecznej
Zestawienie danych wiekowych i miesięcznych jasno pokazuje, że antykoncepcja awaryjna po stosunku przestaje być rozwiązaniem marginalnym. Korzystają z niej kobiety świadome swoich potrzeb, traktujące tabletkę „dzień po” jako element odpowiedzialnego podejścia do zdrowia reprodukcyjnego i planowania życia.
Jednocześnie statystyki CEZ wskazują na potrzebę dalszej edukacji oraz zapewnienia stabilnego i przewidywalnego dostępu do antykoncepcji awaryjnej — zwłaszcza w okresach zwiększonego zapotrzebowania, takich jak święta czy długie weekendy. Niezależnie od przyszłych zmian legislacyjnych, rola farmaceutów jako pierwszego punktu kontaktu pozostaje kluczowa.
FAQ – najczęstsze pytania o tabletkę „dzień po”
Czym jest antykoncepcja awaryjna?
Antykoncepcja awaryjna to metoda zapobiegania ciąży stosowana po niezabezpieczonym stosunku lub w przypadku zawodności innej metody.
Czy tabletka „dzień po” jest na receptę?
Tak, w Polsce antykoncepcja awaryjna w postaci tabletki „dzień po” jest dostępna na receptę. Recepta może zostać wystawiona przez lekarza lub – w określonych sytuacjach – przez farmaceutę w aptece, co pozwala na szybki dostęp do leku w sytuacjach nagłych.
Kto najczęściej sięga po tabletkę „dzień po”?
Najczęściej są to kobiety w wieku 19–40 lat, ale z antykoncepcji awaryjnej korzystają także kobiety po 40. roku życia.
Kiedy wystawianych jest najwięcej recept?
Najwięcej recept wystawianych jest w okresie świąteczno-noworocznym, czyli w grudniu i styczniu.
Czy tabletka „dzień po” jest stosowana impulsywnie?
Dane i opinie ekspertów wskazują, że w większości przypadków jest to decyzja świadoma i racjonalna.
Źródła i publikacje:
Poranek Po Biuro Prasowe Ponad 50 tysięcy recept farmaceutycznych na antykoncepcję awaryjną w 2025 roku https://poranekpo.pl/ponad-50-tysiecy-recept-farmaceutycznych-na-antykoncepcje-awaryjna-w-2025-roku/
Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i zostały opracowane w oparciu o aktualny stan wiedzy oraz konsultacje specjalistyczne. Treści przygotowane przez autorów z doświadczeniem w danej dziedzinie i zweryfikowane pod kątem zgodności merytorycznej.
