Z inicjatywy WHO 1 grudnia obchodzimy Światowy Dzień AIDS. Zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS) to zaawansowane stadium zakażenia wirusem HIV, które — bez skutecznego leczenia — może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Czy oznacza to wyrok śmierci? Współczesna medycyna pokazuje, że odpowiednia terapia zmienia bardzo wiele. Jak długo można żyć z AIDS? W grudniu obchodzimy Światowy Dzień AIDS – to okazja przypomnieć, że problem zakażeń HIV wciąż jest zagrożeniem.
HIV i AIDS na świecie
Według najnowszego raportu UNAIDS, na koniec 2023 roku na świecie żyło około 39,9 miliona osób zakażonych HIV. Z tej liczby aż 30,7 mln osób otrzymywało terapię antyretrowirusową (ART), co pozwala znacząco ograniczać namnażanie wirusa i chronić układ odpornościowy.
Jednocześnie około 9,3 milionów osób nadal nie miało dostępu do leków, co stwarza poważne ryzyko dla ich zdrowia.
Przeczytaj: Dostęp do leków po umowie celnej USA i EU
Jak długo można żyć z AIDS bez terapii?
Bez leczenia AIDS/HIV najczęściej rozwija się w ciągu kilku-kilkunastu lat choroba bezobjawowa (latentna). Następnie w ciągu około 8–10 lat progresja do AIDS. W stadium AIDS układ odpornościowy jest poważnie osłabiony, co sprzyja zakażeniom oportunistycznym. Według badań populacyjnych, osoby, które nie otrzymują terapii, po rozwoju AIDS przeżywają przeciętnie około 3 lata.
Terapia antyretrowirusowa diametralnie zmienia perspektywy: osoby, które przyjmują ART, mogą żyć 20–30 lat po diagnozie AIDS. W krajach z dobrym dostępem do leczenia, a przy wczesnym rozpoczęciu terapii, ich długość życia zbliża się do normy populacyjnej. Dzięki temu wiemy dziś znacznie więcej o tym, jak długo można żyć z AIDS — i jak bardzo rokowanie zależy od leczenia.
Sytuacja chorych na AIDS w Polsce
W Polsce epidemia HIV/AIDS również ma swoje realia: według danych Państwowego Zakładu Higieny (PZH), w ubiegłym roku odnotowano 2 879 nowych zakażeń HIV oraz 184 przypadki zachorowania na AIDS.
Od początku rejestrowania choroby (do końca 2023 r.) zanotowano 32 935 osób zakażonych HIV oraz 4 194 przypadki zachorowań na AIDS. W tym samym okresie zgłoszono również 1 496 zgonów związanych z AIDS.
W Polsce podobnie jak na całym świecie najważniejsze jest wczesne wykrycie HIV i jak najszybsze podjęcie terapii. Dzięki leczeniu antyretrowirusowemu wiele osób może prowadzić normalne życie przez dekady — zamiast przeżywać zagrażające życiu powikłania.
Jak długo można żyć z AIDS – co daje leczenie, co grozi bez terapii?
- Przy leczeniu (ART)
Lekarstwa ograniczają replikację wirusa, co pozwala utrzymać jego poziom na bardzo niskim (niewykrywalnym) poziomie. Układ odpornościowy ma szansę się odbudować lub przynajmniej zatrzymać degradację. Ryzyko infekcji oportunistycznych znacznie maleje, co wpływa na jakość i długość życia.
- Bez leczenia:
HIV stopniowo niszczy komórki odpornościowe (limfocyty CD4), co prowadzi do osłabienia układu immunologicznego. Po kilku lub kilkunastu latach — jeśli nie zastosowano terapii — dochodzi do rozwoju AIDS. Organizm staje się podatny na poważne infekcje. Średni czas przeżycia po rozwoju AIDS bez leczenia wynosi około 3 lata.
Przeczytaj: Legalna eutanazja na życzenie
Czy i jak długo można żyć z AIDS?
Tak, można — i to długi okres życia. Odpowiedź na pytanie, jak długo można żyć z AIDS, zależy przede wszystkim od dostępu do terapii i regularnej opieki medycznej. W rezultacie dzięki terapii antyretrowirusowej wiele osób z HIV lub AIDS żyje wieloma latami, prowadząc aktywne i satysfakcjonujące życie. Nie jest to już wyrok, jak to bywało na początku epidemii. Wykrycie HIV, dostęp do leczenia i regularne wsparcie medyczne są kluczowe.
Dla tych, którzy jeszcze nie mają dostępu do terapii, wyzwaniem pozostaje walka o leki, edukację i redukcję stygmatyzacji. Wspieranie polityk zdrowotnych oraz zwiększenie dostępu do testów to szansa na ograniczenie rozwoju AIDS i ratowanie życia.
