Tradycyjna cytologia odchodzi do historii jako badanie pierwszego wyboru. Od 1 sierpnia miliony Polek obejmą nowe zasady badań przesiewowych w ramach profilaktyki raka szyjki macicy, a Ministerstwo Zdrowia wprowadza standardy oparte na nowoczesnych testach molekularnych. Zmiany obejmą około 10,2 miliona kobiet w wieku od 25 do 64 lat.
Kiedy wejdą w życie nowe przepisy, co z okresem przejściowym?
Cytologia w dotychczasowej formie ustępuje miejsca testom, a resort zdrowia skierował do publikacji nowelizację rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych.
Cytologia w ramach programu profilaktycznego zmieni swoje zasady dokładnie 1 sierpnia, co wynika z nowelizacji rozporządzenia przygotowanej przez resort zdrowia. Choć początkowo planowano wdrożenie reformy już w czerwcu, ostatecznie zdecydowano o przesunięciu terminu o dwa miesiące. Nowe przepisy zaczną obowiązywać oficjalnie od 1 sierpnia.
Jednocześnie ministerstwo przewidziało specjalny okres przejściowy dla placówek medycznych. Oznacza to, że materiał pobrany do badania przesiewowego tuż przed wejściem w życie nowych przepisów będzie mógł być oceniany na dotychczasowych zasadach, jednak czas ten jest ściśle ograniczony i potrwa nie dłużej niż do 31 sierpnia.
Cytologia wyparta przez test HPV HR
Test HPV zamiast klasycznej cytologii – główna zmiana polega na zastąpieniu klasycznego badania testem molekularnym HPV HR jako podstawowym narzędziem przesiewowym. Procedura ta wykrywa obecność wysokoonkogennych typów wirusa brodawczaka ludzkiego, które odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku testu HPV HR wykonywana będzie cytologia na podłożu płynnym, która pozwala dokładnie ocenić obecność nieprawidłowych zmian w komórkach. Kobiety z ujemnym wynikiem oraz bez dodatkowych czynników ryzyka będą mogły powtórzyć badanie dopiero po pięciu latach. Częstsze kontrole przewidziano natomiast m.in. dla pacjentek zakażonych wirusem HIV lub przyjmujących leki immunosupresyjne.
Dlaczego Ministerstwo Zdrowia rezygnuje z cytologii?
Cytologia nie jest już rekomendowana przez ekspertów i wytyczne kliniczne jako badanie pierwszego wyboru. Została zastąpiona testami HPV HR, które charakteryzują się znacznie większą czułością i specyficznością w wykrywaniu zagrożenia.
Nowe badanie charakteryzuje się znacznie większą czułością i specyficznością w wykryciu zagrożenia. Celem resortu jest wcześniejsze wykrywanie zmian przednowotworowych oraz nowotworowych. Ma to w konsekwencji ograniczyć liczbę przypadków inwazyjnego raka szyjki macicy, który nadal pozostaje jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet, oraz zmniejszyć liczbę zgonów.
„Pragnę dodać, że uczestnictwo w badaniach przesiewowych w profilaktyce raka szyjki macicy niesie korzyści nie tylko dla pacjenta, pozwalając zapobiec poważnym następstwom choroby w przyszłości, ale także powoduje oszczędności dla systemu, gdyż pozwala odciążyć budżet przeznaczony na świadczenia specjalistyczne, w tym leczenie onkologiczne” – powiedział wiceminister zdrowia Jerzy Szafranowicz.
Jak zmiana standardów wpłynie na pacjentki?
Cytologia schodzi na dalszy plan, a pacjentki muszą mierzyć się z nowymi zasadami, zmianami w zapisach na badania oraz zamieszaniem informacyjnym. Wiele kobiet gubi się w tym, kiedy i jakie badanie im przysługuje, a placówki często nie potrafią sprawnie wyjaśnić nowych reguł.
Podsumowanie – cytologia nie zniknie
Tradycyjna cytologia nie znika całkowicie, ale staje się badaniem wtórnym (uzupełniającym) – cytologia na podłożu płynnym (LBC) jest wykonywana automatycznie z tej samej próbki tylko wtedy, gdy wynik testu HPV HR będzie dodatni.
Profilaktyka HPV – odporność na wirusy i mechanizmy obronne
Źródła/Bibliografia:
- Ministerstwo Zdrowia Program profilaktyki raka szyjki macicy https://www.gov.pl/web/zdrowie/program-profilaktyki-raka-szyjki-macicy
- NFZ Aktualności Centrali https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali
