Kiedy Marek skończył 52 lata, zaczął zwracać większą uwagę na swoje zdrowie. Nie dlatego, że coś go bolało — raczej dlatego, że kilku jego znajomych odezwało się po dłuższej przerwie z mniej optymistycznymi wiadomościami. Jeden miał problemy z prostatą, drugi przechodził diagnostykę z powodu podwyższonego PSA. Marek, choć czuł się dobrze, zaczął się zastanawiać, czy on sam nie przegapia czegoś ważnego.
Rak prostaty (rak gruczołu krokowego) to najczęstszy nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce. Wielu mężczyzn — podobnych do Marka, aktywnych, pracujących, niemających większych dolegliwości — dowiaduje się o nim przypadkiem. Choroba rozwija się powoli, często latami nie dając żadnych sygnałów. I to właśnie sprawia, że profilaktyka jest bardzo ważna.
Skala Gleasona – jak ocenia się złośliwość raka prostaty?
Kiedy Marek pierwszy raz usłyszał od lekarza o „skali Gleasona”, nie brzmiało to dla niego jak coś, co mogłoby dotyczyć zwykłego faceta. A jednak.
Po rutynowym badaniu PSA wynik okazał się nieco podwyższony. Lekarz uspokoił, że to jeszcze niczego nie przesądza, ale zaproponował dalszą diagnostykę. Właśnie wtedy Marek po raz pierwszy zetknął się z pojęciem, które często decyduje o całym planie leczenia — skala Gleasona.
System opracowany przez Gleasona dokonuje oceny wyglądu komórek nowotworowych pobranych podczas biopsji prostaty. Patomorfolog przygląda się im pod mikroskopem i ocenia, jak bardzo przypominają zdrowe tkanki.
Wynik mieści się w przedziale:
- 6 lub mniej – nowotwór o niskiej złośliwości, wolno rosnący, często wymagający jedynie obserwacji.
- 7 – nowotwór o umiarkowanej agresywności.
- 8–10 – rak prostaty o wysokim stopniu złośliwości, mogący rozwijać się szybko i dawać przerzuty.
Marek powiedział później, że dopiero kiedy lekarz narysował mu na kartce, jak wygląda ta skala, zrozumiał, że wczesne badania to nie biurokracja — to realna szansa, aby „złapać chorobę za jaja”, zanim stanie się agresywna.
Kogo dotyczy rak prostaty?
Marek należy do grupy największego ryzyka — mężczyzn po 50. roku życia. Statystyki są jednoznaczne: ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem, a największy odsetek przypadków diagnozuje się po 65. roku życia.
Inne czynniki ryzyka nowotworu gruczołu krokowego:
- historia zachorowań w rodzinie (ojciec, brat),
- nadwaga i brak ruchu,
- dieta oparta na czerwonym mięsie i tłuszczach zwierzęcych,
- ekspozycja na niektóre substancje chemiczne,
- pochodzenie etniczne (mężczyźni rasy czarnej chorują częściej i ciężej).
Kiedy lekarz opowiadał o tym Markowi, ten uświadomił sobie, że choć nie może zmienić wieku ani genów, to na styl życia ma realny wpływ.
Jakie daje rak prostaty objawy?
Marek nie miał żadnych objawów. I to właśnie najbardziej go zaskoczyło — bo większość mężczyzn wyobraża sobie, że choroba nowotworowa daje o sobie znać.
Rak prostaty jednak często przez lata nie daje żadnych sygnałów. Kiedy symptomy się pojawiają, mogą obejmować:
- problemy z oddawaniem moczu,
- częste wizyty w toalecie w nocy,
- ból lub pieczenie podczas mikcji,
- krew w moczu lub nasieniu,
- ból w okolicy miednicy lub w dole pleców.
Wiele z tych objawów pasuje także do łagodnego przerostu prostaty, co powoduje, że mężczyźni bagatelizują problem. Marek – z typowym męskim myśleniem „nic mi nie jest, samo przejdzie” – pewnie zrobiłby tak samo, gdyby nie rutynowe badanie.
Przeczytaj: Strategie leczenia choroby nowotworowej
Diagnostyka i leczenie raka gruczołu krokowego
Badania, które pomogły wyjaśnić sytuację Marka, są standardem diagnostycznym:
- oznaczenie PSA we krwi,
- badanie per rectum,
- rezonans magnetyczny prostaty,
- biopsja gruczołu krokowego.
Leczenie dobiera się do stadium choroby i wyniku Gleasona. Terapia może obejmować:
- prostatektomia (usunięcie prostaty),
- radioterapia,
- hormonoterapia,
- w zaawansowanych przypadkach także chemioterapia lub leczenie celowane.
Najważniejsze jest to, że wczesny rak prostaty — taki, jak wykrywa się podczas regularnych badań — daje bardzo duże szanse na pełne wyleczenie.
Profilaktyka i kontrola
Marek dziś powtarza swoim kolegom jedno zdanie: „gdybym nie zrobił PSA z ciekawości, nie wiedziałbym nic do dziś”.
Profilaktyka obejmuje badania, zmianę stylu odżywiania i ruch:
- regularne badania PSA po 50. roku życia,
- wcześniejsze badania u mężczyzn z obciążonym wywiadem rodzinnym,
- aktywność fizyczna,
- zdrowa dieta,
- utrzymanie prawidłowej masy ciała,
- ograniczenie alkoholu i rezygnacja z palenia.
Wczesne wykrycie raka prostaty niemal zawsze oznacza znacznie lepsze rokowania — a czasem możliwość jedynie obserwacji zamiast intensywnego leczenia.
Strona jakwyleczyc.com publikuje ten artykuł wyłącznie w celach informacyjnych. Aby uzyskać poradę medyczną lub diagnozę, skonsultuj się ze specjalistą
