Obrzęk limfatyczny to przewlekłe schorzenie wynikające z zaburzonego odpływu chłonki (limfy) z tkanek. Gdy dochodzi do zastoju limfy, w obrębie nóg, rąk lub innych części ciała zaczynają gromadzić się płyny, powodując narastający obrzęk. Problem ten może rozwijać się powoli i postępować latami, dlatego tak ważne jest rozpoznanie pierwszych objawów i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Coraz częściej pacjenci szukają informacji takich jak obrzęk limfatyczny nóg, „co to jest limfa w nogach” czy „obrzęk limfatyczny zdjęcia”, ponieważ dolegliwość ta staje się coraz bardziej powszechna.
Co to jest obrzęk limfatyczny?
Obrzęk limfatyczny to patologiczne nagromadzenie limfy w tkankach, spowodowane niewydolnością lub uszkodzeniem układu limfatycznego nóg bądź innych obszarów ciała. Chłonka nie odpływa prawidłowo, przez co pojawiają się obrzęki limfatyczne, początkowo miękkie i ustępujące po odpoczynku, a z czasem twardniejące i stałe.
Wyróżniamy dwa rodzaje obrzęków z powodu zastoju limfy:
- obrzęk limfatyczny pierwotny – wynikający z wrodzonych nieprawidłowości,
- obrzęk limfatyczny wtórny – powstający najczęściej wskutek urazów, operacji, nowotworów, infekcji czy chorób żył.
Treści na stronie jakwyleczyc.com służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
Przyczyny obrzęku limfatycznego i zastoju limfy
Zastój limfy może mieć wiele przyczyn. Główne czynniki, które prowadzą do powstawania obrzęku limfatycznego:
- uszkodzenie naczyń limfatycznych,
- choroby układu żylnego,
- stany zapalne,
- czynniki hormonalne i metaboliczne,
- długotrwały brak ruchu.
Najczęściej dochodzi do zastoju limfy i obrzęku w wyniku uszkodzenia naczyń limfatycznych po operacjach usunięcia węzłów chłonnych. Inne przyczyny uszkodzenia naczyń limfatycznych to radioterapia, urazy, infekcje pasożytnicze lub bakteryjne.
Przeczytaj: Zastój limfy po usunięciu migdałków
Choroby układu żylnego to również częsta przyczyna zastojów limfatycznych. Do takich chorób należą: niewydolność żył, żylaki i nadciśnienie żylne. Schorzenia mogą utrudniać prawidłowy odpływ chłonki, powodując jej narastający zastój.
Choroby tarczycy a obrzęk limatyczny
Warto również zwrócić uwagę na rolę zaburzeń hormonalnych, w tym chorób tarczycy, jako czynnika sprzyjającego powstawaniu obrzęku limfatycznego. Tarczyca odpowiada za regulację metabolizmu, gospodarki wodno-elektrolitowej oraz pracy układu krążenia i limfatycznego. Jej nieprawidłowe funkcjonowanie, szczególnie w przypadku niedoczynności tarczycy, może prowadzić do zatrzymywania płynów w organizmie, spowolnienia przepływu limfy oraz nasilenia obrzęków. Dlatego u pacjentów z nawracającym lub niewyjaśnionym obrzękiem limfatycznym warto rozważyć diagnostykę hormonalną. Sprawdź w kolejnym artykule Od czego jest tarczyca oraz jak jej zaburzenia wpływają na funkcjonowanie całego organizmu.
Obrzęki limfatyczne a stany zapalne
Podczas stanu zapalnego organizm zwiększa produkcję limfy, aby szybciej transportować komórki odpornościowe, białka i produkty przemiany materii z miejsca zapalenia. Jeśli układ limfatyczny nie jest wydolny lub przeciążenie jest zbyt duże, dochodzi do zastoju limfy i pojawia się obrzęk limfatyczny.
Przeczytaj: Objawy stanu zapalnego w organizmie
Na powstawanie obrzęków limfatycznych wpływają czynniki hormonalne i metaboliczne jak otyłość, zaburzenia pracy tarczycy czy cukrzyca typu 2. Kolejna przyczyna to brak aktywności fizycznej, utrudniający przepływ limfy. W rezultacie długotrwałego braku ruchu nogi puchną, stają się ciężkie i obolałe.
Objawy obrzęku limfatycznego
Najczęstsze objawy obrzęku limfatycznego to:
- narastające obrzmienie kończyny,
- uczucie ciężkości nóg,
- ograniczenie ruchomości stawów,
- napięta, twardniejąca skóra,
- odciśnięcia po skarpetach lub butach,
- na późniejszych etapach — zgrubienia i deformacje.
Obrzęk limfatyczny nóg zwykle zaczyna się od stopy i kostki, stopniowo obejmując łydkę, a nawet udo.
Wielu pacjentów szuka w internecie obrzęk limfatyczny zdjęcia, aby porównać swoje dolegliwości — i słusznie, bo wczesna diagnoza ułatwia leczenie.
Obrzęk limfatyczny nóg zdjęcia:
Dlaczego limfa gromadzi się w nogach?
W nogach znajdują się liczne naczynia limfatyczne, które muszą transportować limfę pod górę, w kierunku serca. Każde zaburzenie ich pracy lub zwiększone obciążenie może prowadzić do gromadzenia się płynu i powstania obrzęku.
Limfa gromadzi się szczególnie wtedy, gdy:
- mamy uszkodzone naczynia limfatyczne,
- długo siedzimy lub stoimy,
- nosimy zbyt ciasne ubrania,
- występują obciążenia genetyczne.
Jak wygląda leczenie obrzęku limfatycznego?
Obrzęk limfatyczny leczenie wymaga kompleksowego podejścia. Nie da się go w pełni wyleczyć, ale można zahamować postęp i znacząco zmniejszyć objawy. Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu niedawno opublikował wyniki badania dotyczącego obrzęków limfatycznych często występujących po operacjach onkologicznych.
W badaniu kobiety, które przeszły operacje nowotworów narządu rodnego, były przydzielane do dwóch grup: jedna nosiła pończochy uciskowe, druga nie. Po 12 miesiącach okazało się, że w grupie, która nie nosiła odzieży uciskowej, jedna trzecia pacjentek miała obrzęk limfatyczny. Natomiast w grupie kobiet noszących pończochy uciskowe, tylko jedna miała niewielki obrzęk. Wyniki te pokazują, że profilaktyczne wyroby uciskowe, mogą skutecznie zapobiegać obrzękom limfatycznym – mówi prof. Szuba w artykule, który znajduje się na stronie wrocławskiego szpitala.
Najskuteczniejsze metody leczenia obrzęku limfatycznego to
Terapia przeciwobrzękowa (CDT – kompleksowa terapia udrażniająca):
- manualny drenaż limfatyczny,
- bandażowanie lub noszenie odzieży uciskowej,
- ćwiczenia usprawniające przepływ limfy,
- pielęgnację skóry (np. szczotkowanie na sucho).
Przeczytaj: Jak stosować suplementy grzybowe Polyporus na obrzęki nóg
Drenaż limfatyczny
Delikatny, specjalistyczny masaż pobudzający przepływ limfy pomaga usprawnić jej krążenie w obszarach dotkniętych zastojem. Zabieg zmniejsza obrzęk limfatyczny, redukuje uczucie ciężkości nóg i poprawia elastyczność tkanek. Regularnie wykonywany stanowi podstawę terapii przy lekkich i umiarkowanych obrzękach, a także wspiera efekty kompresjoterapii.
Kompresjoterapia na obrzęk limfatyczny
Terapia uciskowa polega na noszeniu specjalnych opasek, bandaży lub pończoch o stopniowanym ucisku, które zapobiegają gromadzeniu się limfy w kończynach. Ucisk mechanicznie wspiera powrót chłonki do wyższych partii ciała, zmniejszając ryzyko narastania obrzęku. Systematyczne stosowanie kompresji jest uważane za jedną z najskuteczniejszych metod kontroli obrzęku limfatycznego.
Fizjoterapia i ruch
Odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne pobudzają pracę mięśni, które działają jak pompa wspomagająca odpływ limfy. Regularna aktywność – szczególnie marsz, pływanie czy ćwiczenia oddechowe – usprawnia układ limfatyczny nóg i zapobiega zastojom limfy. Fizjoterapeuta może dobrać indywidualny zestaw ćwiczeń, który zwiększy efektywność terapii.
Leczenie przyczynowe obrzęków limfatycznych
Skuteczna terapia obrzęku limfatycznego wymaga jednoczesnego leczenia choroby podstawowej, jeśli to ona powoduje zastój limfy. Problemy takie jak niewydolność żylna, stany zapalne, urazy, zabiegi chirurgiczne czy otyłość mogą wymagać dodatkowych interwencji. Eliminacja czynnika wywołującego obrzęk pozwala zahamować jego progresję i zwiększa skuteczność pozostałych metod leczenia.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Do specjalisty warto udać się, jeśli:
- obrzęk limfatyczny utrzymuje się dłużej niż 2 tygodnie, powiększa się i twardnieje,
- pojawia się ból lub zaczerwienienie,
- obserwujesz nawracające infekcje skóry,
- obrzęk ogranicza chodzenie.
W pierwszej kolejności warto skonsultować się z angiologiem, czyli lekarzem zajmującym się diagnostyką i leczeniem chorób naczyń krwionośnych oraz limfatycznych. Lekarz angiolog ocenia funkcjonowanie układu żylnego i limfatycznego, zleca badania obrazowe (np. USG Doppler) i pomaga ustalić przyczynę obrzęku oraz wdrożyć odpowiednie leczenie lub terapię przeciwobrzękową.
Jeśli obrzękom towarzyszą objawy sugerujące zaburzenia hormonalne — takie jak przewlekłe zmęczenie, przyrost masy ciała, uczucie zimna, sucha skóra czy wahania nastroju – wskazana jest również konsultacja z endokrynologiem. Choroby tarczycy, zwłaszcza jej niedoczynność, mogą sprzyjać zatrzymywaniu płynów w organizmie i nasilać obrzęki.
Wczesna diagnostyka pozwala zapobiec powikłaniom — m.in. stwardnieniu tkanek czy infekcjom (np. róży).
