Jodowanie tarczycy – wszystko, co warto wiedzieć o leczeniu jodem radioaktywnym

Jodowanie tarczycy to metoda terapeutyczna stosowana w chorobach tarczycy, w tym w nadczynności tarczycy i niektórych postaciach raka tarczycy. W praktyce wykorzystuje się jod radioaktywny, najczęściej w postaci jodu 131 (Izotop jodu 131), który działa selektywnie na tkankę tarczycy, ograniczając jej nadczynność lub eliminując zmiany chorobowe. Warto wiedzieć, czym różni się terapia jodem od codziennej suplementacji oraz jakie są jej potencjalne skutki uboczne.

Czy jodowanie tarczycy to chemia?

Niektórzy pacjenci obawiają się, że leczenie jodem radioaktywnym to „chemia” w klasycznym znaczeniu. W rzeczywistości radiojod działa lokalnie, kumulując się głównie w komórkach tarczycy. Organizm nie wchłania go w nadmiarze do innych tkanek, a dawka jest precyzyjnie dobrana przez lekarza. Mechanizm opiera się na naturalnej zdolności tarczycy do wychwytywania jodu, który jest niezbędny do produkcji hormonów.

Jodowanie tarczycy polega na połknięciu kapsułki. Jest to pomarańczowa, twarda kapsułka żelatynowa o długości około 18 mm, zawierająca biały proszek. Radiofarmaceutyki do terapii jodem zawierają promieniotwórczy izotop jodu (¹³¹I) otrzymywany z tlenku telluru który jest napromieniowany neutronami w reaktorze jądrowym lub z produktów rozszczepienia uranu. Jedna kapsułka zawiera do 97 mg sodu i żółcień chinolinową (E 104) 0,2% na osłonkę kapsułki. Leczenie jodem radioaktywnym powinno być przeprowadzone wyłącznie przez upoważniony personel medyczny w określonych warunkach klinicznych.

Jodowanie tarczycy – skutki uboczne

Podczas terapii jodem 131 mogą wystąpić pewne efekty uboczne, które zwykle są przejściowe. Najczęściej pacjenci zgłaszają:

• łagodne zapalenie ślinianek – obrzęk lub ból przy żuciu,
• uczucie suchości w ustach,
• przemijające zmęczenie i osłabienie,
• u części osób czasowe nasilenie objawów nadczynności tarczycy.

Ważne jest monitorowanie stanu zdrowia po leczeniu jodem, a w razie wystąpienia nasilonych dolegliwości należy zgłosić się do endokrynologa. 

Ile trwa leczenie jodem radioaktywnym i kwarantanna?

Czas samego leczenia jest krótki – podanie izotopu jodu 131 odbywa się zwykle w formie jednorazowej dawki doustnej. Jednak ze względu na radioaktywność jodu pacjent przez kilka dni do tygodnia może być zobowiązany do zachowania zasad bezpieczeństwa, określanych jako kwarantanna po jodowaniu. W praktyce oznacza to:

• ograniczenie bliskiego kontaktu z innymi osobami, zwłaszcza dziećmi i kobietami w ciąży,
• unikanie publicznych miejsc i środków transportu,
• stosowanie indywidualnych naczyń i higieny, aby zminimalizować ekspozycję innych na radiojod.

Czas kwarantanny zależy od przyjętej dawki i zaleceń lekarza – zwykle wynosi od 2 do 7 dni. Dzięki temu terapia jodem pozostaje bezpieczna zarówno dla pacjenta, jak i otoczenia.

Jak działa radiojod?

Mechanizm działania jodu 131 opiera się na emisji promieniowania beta i gamma, które lokalnie niszczy nadczynne lub zmienione chorobowo komórki tarczycy. Leczenie jodem jest stosowane w nadczynności tarczycy (choroba Gravesa-Basedowa) oraz po operacjach raka tarczycy, aby zniszczyć pozostałą tkankę tarczycową lub przerzuty.

Lista korzyści i istotnych informacji o terapii jodem

• selektywne działanie na komórki tarczycy, minimalne wpływy na inne tkanki,
• możliwość jednorazowego podania w formie doustnej,
• precyzyjne dawkowanie i kontrola przez endokrynologa,
• monitorowanie poziomu hormonów po leczeniu i dostosowanie ewentualnej terapii substytucyjnej,
• minimalizacja skutków ubocznych przy przestrzeganiu zaleceń kwarantanny,
• wsparcie przy kontroli nadczynności tarczycy lub zmniejszeniu ryzyka nawrotów nowotworu tarczycy.

Terapia jodem radioaktywnym – podsumowanie

Jodowanie tarczycy z użyciem jodu 131 to skuteczna i precyzyjna metoda wspierająca leczenie zaburzeń tarczycy. Warto pamiętać, że radiojod działa selektywnie i jego zastosowanie zawsze wymaga oceny lekarza endokrynologa. Zachowanie zasad kwarantanny i monitorowanie poziomu hormonów pozwala zminimalizować ryzyko działań niepożądanych. 

Dla osób poszukujących wsparcia codziennego w suplementacji jodu oraz kontroli stanu zapalnego tarczycy, pomocne będą również nasze artykuły:

1. Jak działa suplementacja jodu przez skórę?
2. Tarczyca Generał

Źródła i literatura:

1. Narodowe Centrum Badań Jądrowych Ośrodek Radioizotopów Polatom dostęp online styczeń 2026 https://www.polatom.pl/produkt/mi-4t/
2. National Library of Medicine Iodohippurate Sodium I 131 dostęp online styczeń 2026 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30000624/