Zioła szwedzkie od dziesięcioleci trafiają do domowych apteczek, najczęściej z polecenia. Jedni piją je dla lepszego trawienia, inni robią z nich okłady na obolałe stawy i stłuczenia. Wokół mieszanki narosło mnóstwo obietnic, dlatego warto wiedzieć, co faktycznie w niej jest i do czego się nadaje.
Zioła szwedzkie – co to jest
Zioła szwedzkie to mieszanka ziół, korzeni i żywic o wyraźnie gorzkim smaku, znana także jako szwedzkie zioła albo szwedzka gorzka. Sprzedaje się ją w formie suchej, do samodzielnego zalewania alkoholem, oraz jako gotowy macerat. Według tradycji receptura sięga Paracelsusa, a do szerszego obiegu wprowadził ją szwedzki lekarz Klaus Samst.
Mieszanka ma dwa główne zastosowania. Wewnętrznie sięga się po nią przy dolegliwościach trawiennych, zewnętrznie używa się jej do okładów.
Zioła szwedzkie na co pomagają
Zioła szwedzkie na co pomagają w praktyce? Najlepiej uzasadnione jest działanie na układ pokarmowy. Składniki gorzkie pobudzają wydzielanie śliny, soku żołądkowego i żółci, a aloes, senes i korzeń rabarbaru działają przeczyszczająco. Tradycyjnie mieszankę wiąże się z kilkoma obszarami.
- zaparcia
- wzdęcia i uczucie ciężkości po posiłku
- niestrawność i brak apetytu
- bóle stawów i mięśni (stosowanie zewnętrzne)
- stłuczenia i siniaki (stosowanie zewnętrzne)
Przypisywane mieszance działanie oczyszczające z toksyn, odchudzające czy wspomagające leczenie chorób przewlekłych nie ma potwierdzenia w badaniach. Efekty opisywane przy stawach, bólach głowy czy skórze pochodzą z doświadczeń użytkowników i z tradycji, badań klinicznych całej mieszanki brakuje.
Zioła szwedzkie skład
Zioła szwedzkie skład mają zróżnicowany, bo mieszanka nie ma jednej obowiązującej receptury, a każdy producent stosuje własną wersję. Klasyczna receptura obejmuje 11 ziół i surowców, ale występuje w dwóch wariantach: z aloesem albo z piołunem, a zamiast korzenia kurkumy bywa stosowana kurkuma biała. Proporcje również się różnią. Pełną listę zawsze podaje opakowanie.
- korzeń arcydzięgla
- aloes lub piołun
- senes
- kamfora naturalna
- korzeń rabarbaru
- korzeń kurkumy lub kurkuma biała
- manna
- teriak
- mirra
- korzeń dziewięćsiła
- szafran
Aloes, senes i korzeń rabarbaru zawierają pochodne antrachinonu, które odpowiadają za działanie przeczyszczające. Piołun (w części wersji zamiast aloesu), korzeń arcydzięgla i korzeń dziewięćsiła to gorzkie surowce używane w ziołolecznictwie przy trawieniu, a manna łagodzi gorycz i działa lekko przeczyszczająco. Mirra to żywica o tradycyjnym zastosowaniu ściągającym, szafran i kamfora dodają aromatu i działania rozgrzewającego, kurkuma jest tradycyjnie łączona z trawieniem i wątrobą, a teriak to wieloskładnikowy preparat ziołowy.
Co ciekawe, liczba 11 składników pojawia się także w mieszankach ojca Klimuszki, choć są to odrębne receptury.
Oryginalne zioła szwedzkie i zioła Bittnera
Oryginalne zioła szwedzkie to określenie, które nie ma jednej definicji, bo receptura jest ogólnie znana i żaden producent nie ma na nią wyłączności. O oryginalności decyduje zgodność składu z klasyczną recepturą, czyli obecność aloesu lub piołunu, senesu, mirry, szafranu, kamfory, korzeni i teriaku, oraz czytelna deklaracja składu na opakowaniu.
Zioła Bittnera to nazwa handlowa jednej z mieszanek sprzedawanych jako zioła szwedzkie, oparta na tej samej koncepcji. Skład i proporcje konkretnego produktu najlepiej sprawdzić na jego opakowaniu, zamiast zakładać, że każda mieszanka wygląda tak samo.
Zioła szwedzkie Marii Treben
Zioła szwedzkie Marii Treben to wersja, od której wywodzi się większość współczesnych mieszanek. Treben, austriacka zielarka, opisała recepturę w książce Apteka Pana Boga i przypisała jej szerokie zastosowanie, od trawienia po okłady na stłuczenia. Dzięki tej książce receptura zyskała w Polsce ogromną popularność.
Wiele produktów w sprzedaży powołuje się na jej przepis i występuje w kilku postaciach. Zdarza się jednak, że liczba składników i ich proporcje odbiegają od oryginału. Najczęściej spotykane formy różnią się sposobem użycia.
- zioła suche w opakowaniach po 90 g, przeznaczone do samodzielnego przygotowania maceratu
- gotowa nalewka, czyli szwedzka gorzka
- mieszanka z aloesem
- balsam do pielęgnacji skóry
Zioła suche wymagają samodzielnego zalania alkoholem, a gotowa nalewka jest wygodniejsza w użyciu. Balsam służy wyłącznie do stosowania na skórę i nie zastępuje maceratu przeznaczonego do picia.
Zioła szwedzkie zastosowanie zewnętrzne
Zioła szwedzkie zastosowanie zewnętrzne to przede wszystkim okłady z maceratu alkoholowego. Macerat przykłada się na nieuszkodzoną skórę na gazie lub lnianej ściereczce, przykrywa folią i ciepłym szalem i zostawia na kilka godzin albo na noc. Okład działa rozgrzewająco, bo alkohol i składniki ziołowe podrażniają skórę i zwiększają jej ukrwienie.
- stłuczenia i siniaki
- bóle stawów
- bóle mięśni i kręgosłupa
- obrzęki po urazach
Przed pierwszym użyciem warto sprawdzić reakcję skóry na niewielkim fragmencie, bo alkohol, szafran i kamfora mogą podrażniać. Na ranach otwartych i uszkodzonej skórze macerat alkoholowy piecze, dlatego do trudno gojących się ran częściej sięga się po wyroby tworzące film ochronny, takie jak balsam Szostakowskiego. Przy bólach stawów i mięśni dostępna jest też cała grupa gotowych produktów, na przykład maść rozgrzewająca.
Jak stosować zioła szwedzkie
Jak stosować zioła szwedzkie, żeby przygotować macerat? Przygotowanie ziół szwedzkich polega na zalaniu 90 g suchej mieszanki 1,5 l wódki lub spirytusu rozcieńczonego do 40%, odstawieniu na 14 dni w ciepłe miejsce i codziennym wstrząsaniu. Po tym czasie macerat się odcedza i przelewa do butelek, najlepiej z ciemnego szkła, a następnie przechowuje w chłodnym miejscu. Nalewkę można przechowywać do kilku lat.
Nalewkę rozcieńcza się w herbacie lub wodzie (150 ml), a w celach profilaktycznych stosuje się łyżeczkę rano i wieczorem. Warto zacząć od małej dawki, bo mieszanka działa przeczyszczająco. W gotowych produktach obowiązuje dawkowanie z ulotki producenta.
Zioła szwedzkie przeciwwskazania
Zioła szwedzkie przeciwwskazania obejmują kilka grup osób, a wynikają głównie z obecności aloesu, senesu i korzenia rabarbaru oraz z alkoholu w maceracie. Ostrożność dotyczy zarówno stosowania wewnętrznego, jak i okładów na dużych powierzchniach skóry. Mieszanki nie stosuje się w następujących sytuacjach.
- ciąża i karmienie piersią
- dzieci
- choroby zapalne jelit i niedrożność jelit
- bóle brzucha o nieustalonej przyczynie
- biegunka
- choroby nerek i zaburzenia gospodarki elektrolitowej
- uzależnienie od alkoholu
- leki nasercowe, moczopędne i kortykosteroidy przyjmowane równolegle
- alergia na składniki mieszanki
Przy dłuższym stosowaniu antrachinony mogą prowadzić do utraty potasu, a w połączeniu z lekami nasercowymi i moczopędnymi to ryzyko rośnie. Macerat zawiera alkohol, więc nie łączy się go z prowadzeniem pojazdów ani z lekami, które z alkoholem wchodzą w interakcje.
Zioła szwedzkie opinie – komu pomogły
Zioła szwedzkie opinie na forach i w komentarzach są w większości pozytywne. Zioła szwedzkie komu pomogły? Użytkownicy najczęściej opisują poprawę w obszarze trawienia i po okładach. Poniższe obserwacje wracają w ich relacjach regularnie.
- regularniejsze wypróżnienia
- mniej wzdęć po posiłkach
- ulga w bólach stawów po okładach
- szybsze znikanie siniaków
W negatywnych opiniach dominują biegunki, skurcze jelit i zbyt gorzki smak. Relacje z forów są subiektywne i nie pozwalają ocenić skuteczności mieszanki, ale dobrze pokazują, czego można się po niej spodziewać: wyraźnego działania na jelita.
FAQ
Co to są zioła szwedzkie? Mieszanka ziół, korzeni i żywic o gorzkim smaku, stosowana tradycyjnie przy dolegliwościach trawiennych oraz w okładach na stłuczenia i bóle stawów.
Jak stosować zioła szwedzkie? Wewnętrznie w postaci maceratu rozcieńczonego w herbacie lub wodzie, zewnętrznie w okładach na nieuszkodzoną skórę. W gotowych produktach obowiązuje dawkowanie z opakowania.
Czy zioła szwedzkie można zaparzać? Część producentów opisuje także napar z suchej mieszanki, przygotowywany według instrukcji na opakowaniu. Napar jest łagodniejszy od maceratu alkoholowego, ale składniki o działaniu przeczyszczającym nadal w nim działają.
Czy zioła szwedzkie mogą szkodzić? Tak. Przy nadmiernych dawkach lub dłuższym stosowaniu możliwe są biegunka, bóle brzucha, odwodnienie i niedobór potasu. Ryzyko jest większe u osób z chorobami jelit, nerek i serca.
Czy zioła szwedzkie obniżają ciśnienie? Bezpośredniego działania obniżającego ciśnienie nie potwierdzono. Utrata płynów i potasu przy biegunce może jednak wpływać na ciśnienie i rytm serca, co ma znaczenie dla osób przyjmujących leki moczopędne i nasercowe.
Czy zioła szwedzkie to lek? Produkty dostępne w sprzedaży są zwykle rejestrowane jako suplementy diety lub produkty ziołowe, a nie jako leki dopuszczone do obrotu na podstawie badań skuteczności. Status konkretnego produktu podaje jego opakowanie.
Źródła/Bibliografia:
