W Polsce każdego roku wykonuje się 7-8 tysięcy operacji wyłonienia stomii, mimo to świadomość społeczna dotycząca choroby jest znikoma, co może prowadzić do tabuizacji tematu i wykluczenia osób ze stomią z życia społecznego oraz zawodowego. W rzeczywistości stomia jelitowa pozostaje zjawiskiem, o którym większość z nas nic nie wie, a jeszcze rzadziej mówi się o tym, jak stomia wpływa na relacje i seks.
Co to jest stomia
Stomia to chirurgicznie utworzone połączenie wnętrza jelita lub moczowodu z powierzchnią skóry brzucha, które służy do odprowadzania kału lub moczu. Przez ten otwór treść jelitowa lub mocz jest wydalana na zewnątrz ciała, do przymocowanego worka stomijnego. Zabieg wykonuje się, gdy naturalna droga wydalania jest niemożliwa – najczęściej po diagnozie: wrzodziejące zapalenie jelita grubego, nowotwór jelita, choroba zapalna jelit, uraz lub powikłania po innej operacji.
Gumkowanie hemoroidów (metoda Barrona) – na czym polega zabieg
Stomia może być tymczasowa, jeśli organizm ma czas na regenerację i planowane jest jej odwrócenie, albo stała, gdy fragment jelita lub odbytnicy został usunięty na dobre.
Rodzaje stomii
Najczęściej mówi się o stomii jelitowej, choć w praktyce to pojęcie obejmuje kilka wariantów zależnych od miejsca wyłonienia:
- Ileostomia – wyłonienie z jelita cienkiego, zwykle w prawej dolnej części brzucha.
- Kolostomia (stomia jelita grubego) – wyłonienie z okrężnicy, najczęściej po stronie lewej.
- Urostomia – wyłonienie dróg moczowych, stosowane po usunięciu pęcherza.
W języku codziennym stomię jelitową określa się też jako sztuczny odbyt. To określenie nieformalne, ale wciąż powszechnie używane, szczególnie przez osoby, które dopiero szukają informacji po diagnozie u siebie lub bliskiej osoby.
Jak wygląda stomia jelitowa?
Stomia jelitowa ma postać niewielkiego, wypukłego fragmentu błony śluzowej, widocznego na powierzchni brzucha. Jest czerwona lub różowo-czerwona, wilgotna i błyszcząca – podobna wyglądem do wnętrza jamy ustnej. Nie ma zakończeń nerwowych czujących ból, dlatego dotyk czy kontakt z workiem stomijnym nie powoduje bólu, choć okolica wokół niej może być wrażliwa na podrażnienia skórne.
Do zbierania treści jelitowej lub moczu służą worki do stomii, mocowane do skóry za pomocą przylepnej płytki. Dostępne są w wersji jednoczęściowej (worek i płytka jako jeden element) oraz dwuczęściowej (płytka zostaje na skórze, worek wymienia się niezależnie). Wybór zależy od typu skóry, rodzaju stomii i indywidualnych preferencji – zwykle dobiera go razem z pacjentem pielęgniarka stomijna.
PATRONAT MEDIALNY
Akceptacja stomii
Z obserwacji klinicznych wynika, że najłatwiej ze stomią godzą się małe dzieci oraz osoby starsze. Pacjenci w pozostałych grupach wiekowych potrzebują czegoś innego – rozmowy. Z rodziną, z innymi osobami po podobnej operacji, ze specjalistą.
„O mojej chorobie i stomii mówię otwarcie. Chciałabym, by każdy, kto z tego powodu zmaga się z wykluczeniem, mógł w pełni rozpocząć realizację swoich marzeń i pasji. Pragnę nieść wsparcie tym, którzy wstydzą się wychodzić z domu, realizować swoje zamierzenia zawodowe lub po prostu zwyczajnie umawiać się na randki. Stomia przy odpowiedniej pielęgnacji i dobrze dobranej bieliźnie naprawdę w niczym nie przeszkadza” – mówi Marianna Gierszewska, polska aktorka znana z serialu „Pułapka”.
Seks po stomii – kiedy można wrócić do współżycia
Z medycznego punktu widzenia seks po stomii staje się możliwy, gdy rany się zagoją i organizm wróci do pełnej wydolności, co statystycznie trwa około 7 miesięcy. Poza stroną fizyczną stomik potrzebuje czasu na to, aby inaczej spojrzeć na własne ciało i seksualność – ten element bywa trudniejszy niż samo gojenie.
„Przed intymnym zbliżeniem kluczowa staje się rozmowa z partnerem i przygotowanie się zarówno od strony technicznej, jak i psychicznej” – mówi Bianca-Beata Kotoro, psycholog, psychoseksuolog, psychoonkolog i terapeuta, ekspert kampanii „STOMAlife. Odkryj stomię”.
Jakie pozycje są wygodniejsze
Część pozycji seksualnych po prostu obciąża okolicę stomii – uciska ją albo powoduje ocieranie, dlatego lepiej ich unikać. Częściej polecane są pozycja od tyłu, pozycja „na jeźdźca” oraz przechylenie miednicy, w której partnerka leży na plecach, opierając uda o uda partnera trzymającego ją za biodra.
Jak się przygotować
W praktyce współżycie ze stomią wymaga kilku prostych ustaleń technicznych: opróżnienia lub zabezpieczenia worka przed zbliżeniem oraz rozmowy z partnerem o tym, czego się obawia druga strona. Dostępne są też specjalne osłony i bielizna stomijna zaprojektowane tak, aby worek był niewidoczny i nie przeszkadzał w bliskości.
Kiedy stomia wymaga wizyty w poradni
Niepokój powinny wzbudzić: zmiana koloru stomii na blady, fioletowy lub czarny, silny obrzęk, krwawienie niepasujące do normy, uporczywe podrażnienie skóry wokół płytki lub nagły brak wydalania treści przez dłuższy czas. W takich sytuacjach warto skontaktować się z lekarzem lub poradnią stomijną, a nie czekać na samoistne ustąpienie objawów.
FAQ
Co to jest stomia? Stomia to chirurgicznie utworzone połączenie wnętrza jelita lub moczowodu z powierzchnią skóry brzucha, które służy do odprowadzania kału lub moczu do przymocowanego worka stomijnego.
Co to stomia? To sztucznie wytworzony otwór na brzuchu, zastępujący naturalną drogę wydalania, gdy nie można jej używać z powodu choroby, urazu lub operacji.
Czy stomia śmierdzi? Sama stomia nie wydziela zapachu. Nieprzyjemny zapach może pojawić się przy wymianie worka lub jego uszkodzeniu, ale większość współczesnych worków stomijnych ma filtry węglowe i materiały ograniczające przenikanie zapachu, dzięki czemu przy prawidłowej pielęgnacji problem praktycznie nie występuje.
Jak wygląda stomia? Stomia ma postać niewielkiego, wypukłego fragmentu błony śluzowej wystającego nad powierzchnię skóry. Jest czerwona lub różowo-czerwona, wilgotna i błyszcząca, przypomina wyglądem wnętrze jamy ustnej.
Jak wygląda stomia na zdjęciach? Wygląd stomii różni się w zależności od jej rodzaju i czasu od operacji – bezpośrednio po zabiegu bywa bardziej obrzęknięta, z czasem przybiera mniejszy, stabilny rozmiar.
Źródła/Bibliografia:
- Medycyna Praktyczna Portal dla Lekarzy Stomia nie wyklucza https://www.mp.pl/gastrologia/wiadomosci/224324,stomia-nie-wyklucza
- Fundacja Stoma Life https://stomalife.pl/
Treści na stronie Jak Wyleczyć mają charakter informacyjny i w żaden sposób nie zastęoują konsultacji medycznej. Jesli odczuwasz dolegliwości, zgłoś się do lekarza.
