Pelagra, choroba znana również jako rumień lombardzki, wywołana jest niedoborem witaminy B3 oraz niekiedy aminokwasu tryptofanu, z którego organizm wytwarza tę witaminę. Mimo że dziś występuje rzadko, może pojawić się u osób niedożywionych, nadużywających alkoholu lub cierpiących na choroby jelit, które utrudniają wchłanianie składników odżywczych.
Treści publikowane na stronie jakwyleczyc.com mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji dotyczących zdrowia skonsultuj się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym specjalistą.
Pelagra objawy – jak rozpoznać chorobę?
Pelagra rozwija się stopniowo, a jej objawy dotyczą przede wszystkim skóry, układu pokarmowego i nerwowego. Klasycznie opisuje się tzw. „trzy D”:
- Dermatitis (zapalenie skóry) – charakterystyczne zmiany na odsłoniętych częściach ciała, szczególnie na twarzy, szyi i dłoniach. Skóra staje się czerwona, szorstka, łuszcząca i bolesna, często przypomina oparzenie słoneczne.
- Diarrhea (biegunka) – zaburzenia trawienia, utrata apetytu, nudności, bóle brzucha i częste biegunki prowadzące do odwodnienia.
- Dementia (zaburzenia psychiczne) – uczucie zmęczenia, rozdrażnienie, problemy z koncentracją, stany depresyjne, a w ciężkich przypadkach dezorientacja i otępienie.
Niektóre osoby zauważają także pękające usta, zapalenie języka (pieczenie języka), bezsenność lub utratę masy ciała. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, ponieważ nieleczona pelagra może być śmiertelna.
Pelagra face – rumień lombardzki na twarzy
Jednym z objawów choroby jest tzw. pelagra face. Na twarzy pelagra objawia się jako zaczerwienienie, które początkowo wygląda jak oparzenie słoneczne. Jednak z czasem skóra staje się szorstka, łuszczy się, ciemnieje i może pękać, szczególnie na najbardziej odsłoniętych częściach (nos, czoło i policzki). Zwykle objawy nasilają się po ekspozycji na promieniowanie UV, tworząc charakterystyczny rumień (rumień lombardzki).
Pelagra przyczyny choroby
Najczęstszą przyczyną pelagry jest niedostateczne spożycie witaminy B3 lub białka zawierającego tryptofan. Uważa się, że niacyna (witamina B3) obecna w surowych ziarnach zbóż, występująca głównie w postaci związanej z polisacharydami i białkami (niacytyna), cechuje się niską biodostępnością i nie wchłania się w przewodzie pokarmowym w ilości wystarczającej do pokrycia zapotrzebowania.
Choroba pelagra może rozwinąć się również u osób, które doświadczają:
- przewlekła choroba alkoholowa,
- choroby jelit (np. celiakia, choroba Crohna),
- przyjmowanie niektórych leków (np. izoniazyd, 6-merkaptopuryna, etionamid),
- zaburzenia wchłaniania u osób w starszym wieku,
- niedożywienie.
W przeszłości pelagra była powszechna w regionach, gdzie podstawą pożywienia była kukurydza, w której występują śladowe ilości składników takich jak tryptofan i niacyna. Dziś może dotyczyć głównie osób z zaburzeniami odżywiania lub niedożywionych seniorów. Sprawdź: Dieta dopasowana do potrzeb osoby starszej.
Leczenie pelagry
Podstawą terapii rumienia lombardzkiego jest uzupełnienie niedoboru witaminy B3. Stosuje się suplementy z niacyną lub nikotynamidem – ta druga forma jest łagodniejsza i lepiej tolerowana. Poprawa stanu zdrowia często następuje już po kilku dniach od rozpoczęcia leczenia.
Przeczytaj: Jak uzupełniać witaminę B3, żeby leczenie było skuteczne
Ważne jest także wprowadzenie pełnowartościowej diety, zawierającej:
- mięso, ryby, wątrobę, jaja,
- produkty pełnoziarniste,
- orzechy i rośliny strączkowe.
W przypadkach wtórnych (np. przy chorobach jelit lub alkoholizmie) konieczne jest leczenie choroby podstawowej.
Przeczytaj: Minerały kluczowe dla zdrowia skóry w zestawie Soli Schusslera
Pelagra to poważny, ale w pełni uleczalny skutek niedoboru witaminy B3. Wczesne rozpoznanie objawów – zwłaszcza zmian skórnych, biegunki i zaburzeń nastroju – pozwala szybko rozpocząć leczenie i uniknąć powikłań. Regularna, zrównoważona dieta oraz dbałość o odpowiedni poziom witamin z grupy B skutecznie chronią przed nawrotem choroby.
Źródła i literatura:
- National Library of Medicine (NIH) Nicotinic Acid Deficiency online styczeń 2026 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557749/
- PubMed Central Pellagra: A Non-Eradicated Old Disease online styczeń 2026 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4019925/
- Medycyna Praktyczna lek. M. Wiercińska Pelagra (rumień lombardzki) – przyczyny, objawy i leczenie https://www.mp.pl/pacjent/choroby/372011,pelagra-rumien-lombardzki-przyczyny-objawy-i-leczenie
Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i zostały opracowane w oparciu o aktualny stan wiedzy oraz konsultacje specjalistyczne. Treści przygotowane przez autorów z doświadczeniem w danej dziedzinie i zweryfikowane pod kątem zgodności merytorycznej.
Aktualizacja treści 10 stycznia 2026
