Zatkane ucho to jedna z tych dolegliwości, które potrafią skutecznie zepsuć dzień. Dźwięki brzmią głucho, jakby dochodziły spod wody, czasem towarzyszy temu szum albo uczucie napięcia w głowie. W większości przypadków przyczyna jest prosta i możliwa do usunięcia w domu, ale zdarzają się sytuacje, w których warto zgłosić się do lekarza. Sprawdź, skąd bierze się to uczucie i jak sobie z nim poradzić.
Przyczyny zatkanego ucha
Uczucie zatkanego ucha najczęściej wynika z jednej z kilku typowych sytuacji:
- katar i przeziębienie – obrzęk błony śluzowej nosa i gardła obejmuje też trąbkę słuchową, przez co powietrze nie może swobodnie wyrównywać ciśnienia w uchu środkowym,
- zapalenie zatok – stan zapalny w obrębie zatok przynosowych często rozprzestrzenia się na okolice ucha, dając identyczne uczucie zatkania,
- woskowina – zalegająca woskowina może częściowo lub całkowicie zablokować przewód słuchowy,
- zmiana ciśnienia – typowe podczas startu i lądowania samolotu, jazdy windą, nurkowania czy przejazdu przez góry,
- woda w uchu – po kąpieli lub pływaniu,
- alergia – obrzęk błony śluzowej wywołany reakcją alergiczną działa podobnie jak przy katarze,
- zapalenie ucha środkowego – zwykle towarzyszy mu ból, a czasem podwyższona temperatura.
Objawom zatkanego ucha czasem towarzyszy też szum w uszach – jeśli ten problem pojawia się u Ciebie częściej, więcej informacji znajdziesz w artykule o szumach usznych.
Sposoby na zatkane ucho w domu
Manewr Valsalvy
Zatkaj nos palcami, zamknij usta i spróbuj delikatnie wydmuchać powietrze, jakbyś chciała wydmuchać nos. Delikatny wzrost ciśnienia w gardle pomaga wyrównać ciśnienie w trąbce słuchowej. Ważne: rób to łagodnie, bez nadmiernej siły – zbyt mocne dmuchanie może zaszkodzić błonie bębenkowej.
Ziewanie i przełykanie
Ziewanie i przełykanie śliny aktywują mięśnie odpowiedzialne za otwieranie trąbki słuchowej. To najprostszy i najbezpieczniejszy sposób, szczególnie przy zatkaniu związanym ze zmianą ciśnienia, np. w samolocie.
Inhalacja parą wodną
Ciepła para pomaga rozrzedzić wydzielinę i zmniejszyć obrzęk błony śluzowej, co ułatwia udrożnienie trąbki słuchowej. Do inhalacji najczęściej stosuje się inhalatory parowe, które pozwalają na wygodniejszą i bardziej kontrolowaną inhalację. Można też wdychać parę znad miski z gorącą wodą z dodatkiem soli morskiej lub wziąć ciepły prysznic.
PATRONAT MEDIALNY
Płukanie nosa roztworem soli morskiej
Jeśli przyczyną jest katar, oczyszczenie nosa roztworem soli morskiej zmniejsza obrzęk i ułatwia drożność trąbki słuchowej łączącej nos z uchem środkowym.
Kompres rozgrzewający
Ciepły, suchy kompres lub termofor solny przyłożony do ucha może złagodzić uczucie napięcia i wspomóc rozrzedzenie zalegającej wydzieliny, szczególnie przy przyczynach związanych z katarem.
Usuwanie woskowiny
Jeśli podejrzewasz, że przyczyną jest zalegająca woskowina, możesz sięgnąć po dostępne bez recepty krople zmiękczające woskowinę. Nie należy jednak używać patyczków higienicznych do samodzielnego usuwania woskowiny z głębi przewodu słuchowego – to często pogłębia problem, wpychając woskowinę głębiej, i grozi uszkodzeniem błony bębenkowej.
Zatkane ucho a zatoki
Zatkane ucho przy katarze lub zapaleniu zatok to jeden z najczęstszych scenariuszy. Nos, gardło i ucho środkowe są ze sobą połączone przez trąbkę słuchową, dlatego stan zapalny w jednym miejscu łatwo przenosi się na kolejne. W takiej sytuacji leczenie skupia się przede wszystkim na przyczynie – czyli katarze lub zapaleniu zatok – a ucho odblokowuje się zwykle samo, gdy ustąpi obrzęk błony śluzowej.
Kiedy zatkane ucho wymaga wizyty u laryngologa?
Domowe sposoby zwykle wystarczają, gdy przyczyną jest katar, zmiana ciśnienia czy woda w uchu. Do laryngologa warto się jednak zgłosić, gdy:
- zatkanie ucha utrzymuje się dłużej niż kilka dni,
- towarzyszy mu silny ból ucha,
- pojawia się gorączka,
- zauważasz wyciek płynu lub ropy z ucha,
- doszło do nagłego, znacznego pogorszenia słuchu,
- podejrzewasz uszkodzenie błony bębenkowej (np. po urazie lub zbyt mocnym wydmuchiwaniu nosa).
Laryngolog może obejrzeć przewód słuchowy i błonę bębenkową, ocenić, czy przyczyną nie jest zalegająca woskowina wymagająca profesjonalnego usunięcia, oraz wykluczyć zapalenie ucha środkowego wymagające leczenia farmakologicznego.
Audiometria tonalna – na czym polega badanie i jak interpretować wyniki
Tympanometria – badanie słuchu i interpretacja wyników tympanogramu
FAQ Najczęściej zadawane pytania
Jak odetkać ucho w domu? Najskuteczniejsze domowe sposoby to manewr Valsalvy (delikatne wydmuchiwanie powietrza przy zatkanym nosie), ziewanie, przełykanie śliny, inhalacja parą wodną i płukanie nosa solą.
Co robić, gdy zatkane ucho nie mija po kilku dniach? Jeśli domowe sposoby nie pomagają przez kilka dni lub towarzyszy im ból, gorączka czy wyciek z ucha, warto zgłosić się do laryngologa.
Czy zatkane ucho może być objawem zatok? Tak. Nos, gardło i ucho środkowe są połączone trąbką słuchową, więc stan zapalny zatok często daje uczucie zatkanego ucha bez osobnej przyczyny w samym uchu.
Czy można odetkać ucho patyczkiem higienicznym? Nie jest to zalecane. Patyczki higieniczne często wpychają woskowinę głębiej i mogą uszkodzić błonę bębenkową. Lepszym rozwiązaniem są krople zmiękczające woskowinę lub wizyta u laryngologa.
Ile trwa zatkane ucho przy katarze? Zwykle ustępuje razem z katarem, w ciągu kilku do kilkunastu dni. Jeśli utrzymuje się dłużej niż tydzień po ustąpieniu kataru, warto skonsultować się z lekarzem.
Terapia habituacji szumu – na czym polega i komu pomaga
Podsumowanie
Zatkane ucho najczęściej wynika z kataru, zapalenia zatok, zalegającej woskowiny lub zmiany ciśnienia i w większości przypadków ustępuje po zastosowaniu prostych domowych sposobów: manewru Valsalvy, ziewania, inhalacji parą czy płukania nosa solą fizjologiczną. Jeśli jednak problem się przedłuża, towarzyszy mu ból, gorączka lub wyciek z ucha, to sygnał, że warto skonsultować się z laryngologiem.
Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W razie utrzymujących się lub nasilających objawów skontaktuj się z laryngologiem.
Źródła/Bibliografia:
- Polskie Towarzystwo Otorynolaryngologów Chirurgów Głowy i Szyi (PTORL) wytyczne http://www.otolaryngologia.org.pl/orl2/otol_pol/teksty.php
- Medycyna Praktyczna Dział Laryngologia Woskowina w przewodzie słuchowym https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.6.6.
